Αφθώδης Πυρετός στη Λέσβο: Η «σιωπηλή» καταστροφή που απειλεί να αφανίσει την κτηνοτροφία του νησιού

Η Λέσβος, ένας από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής κτηνοτροφίας και γαλακτοπαραγωγής, βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη υγειονομική και οικονομική απειλή των τελευταίων δεκαετιών. Παρά τις προσπάθειες περιορισμού και τις μαζικές θανατώσεις ζώων που ξεκίνησαν την άνοιξη, ο αφθώδης πυρετός (Foot-and-Mouth Disease - FMD) επιμένει να ταλανίζει το νησί.

Πρόσφατα, στις αρχές Ιουλίου 2026, επιβεβαιώθηκαν νέα κρούσματα σε εκτροφές που βρίσκονται εντός των αρχικών ζωνών εκρίζωσης. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους επιστήμονες και απόγνωση στους τοπικούς παραγωγούς, καθώς αποδεικνύεται ότι η διασπορά του ιού είναι εξαιρετικά δύσκολο να ελεγχθεί, παρά τα αυστηρά μέτρα καραντίνας.

Το χρονικό της κρίσης: Από την Πελόπη στην καραντίνα

Η περιπέτεια ξεκίνησε στα μέσα Μαρτίου 2026, όταν το Εθνικό Εργαστήριο Αναφοράς επιβεβαίωσε το πρώτο κρούσμα σε εκτροφή βοοειδών στην Πελόπη της Δημοτικής Ενότητας Μανταμάδου. Ήταν η πρώτη φορά μετά από 32 ολόκληρα χρόνια (από τον Αύγουστο του 1994) που η ζωονόσος επέστρεψε στη Λέσβο, στερώντας άμεσα από τη χώρα μας το διεθνές καθεστώς «χώρας ελεύθερης αφθώδους πυρετού χωρίς εμβολιασμό».

Η αντίδραση του κρατικού μηχανισμού και του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) ήταν άμεση αλλά επώδυνη:

  1. Καθολική απαγόρευση: Απαγορεύτηκαν άμεσα όλες οι μετακινήσεις ζώντων ζώων (αιγοπροβάτων, βοοειδών και χοίρων) εντός και εκτός του νησιού.

  2. Μπλόκο στα προϊόντα: Διακόπηκε η εξαγωγή νωπού γάλακτος και μη παστεριωμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, «παγώνοντας» την περίφημη αγορά των λεσβιακών τυριών (όπως το Λαδοτύρι Μυτιλήνης ΠΟΠ).

  3. Ζώνες ασφαλείας: Ορίστηκαν ζώνες προστασίας 3 χλμ και επιτήρησης10 χλμ., ενώ ολόκληρη η Περιφερειακή Ενότητα Λέσβου κηρύχθηκε σε Κατάσταση Ειδικής Κινητοποίησης Πολιτικής Προστασίας.

Το οικονομικό δράμα και οι περιβαλλοντικές «πληγές»

Οι συνέπειες για την τοπική κοινωνία είναι ανυπολόγιστες. Σύμφωνα με στοιχεία των τοπικών αγροτικών συλλόγων, χιλιάδες ζώα οδηγήθηκαν σε αναγκαστική σφαγή (stamping out) στο πλαίσιο της στρατηγικής εκρίζωσης. Η απώλεια του ζωικού κεφαλαίου στερεί από εκατοντάδες οικογένειες το μοναδικό τους εισόδημα, ενώ παράλληλα απειλεί με λουκέτο τοπικά τυροκομεία και συνεταιρισμούς που υπολειτουργούν.

Πέραν του οικονομικού πλήγματος, η κρίση απέκτησε και περιβαλλοντική διάσταση. Η διαχείριση της υγειονομικής ταφής των θανατωθέντων ζώων προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Καταγγέλθηκε η ταφή ζώων σε περιοχές κοντά στη λεκάνη απορροής του ποταμού Τσικνιά (περιοχή Natura), γεγονός που οδήγησε σε εισαγγελικές παρεμβάσεις και μηνύσεις από πλευράς περιβαλλοντολόγων, καθώς υπήρχε φόβος για μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα.

Το δίλημμα: Εκρίζωση ή Εμβολιασμός;

Η επιμονή της νόσου κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού επαναφέρει στο τραπέζι μια έντονη επιστημονική και πολιτική διαφωνία.

  • Η επίσημη ευρωπαϊκή στρατηγική (Εκρίζωση): Επιβάλλει τη θανάτωση όλων των ευαίσθητων ζώων στις μολυσμένες μονάδες, με στόχο να ανακτηθεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα το εμπορικό καθεστώς της χώρας ως «ελεύθερης από τη νόσο», επιτρέποντας ξανά τις εξαγωγές χωρίς περιορισμούς.

  • Η θέση των κτηνοτρόφων (Εμβολιασμός): Η Ομοσπονδία Αγροτικών Συλλόγων Λέσβου και έμπειροι κτηνίατροι τονίζουν ότι η μέθοδος της εκρίζωσης οδηγεί στην οικονομική γενοκτονία του νησιού. Προτείνουν την εφαρμογή ελεγχόμενου εμβολιασμού (όπως εφαρμόζεται σε άλλες χώρες, π.χ. στην Κύπρο), ώστε να διασωθεί το εναπομείναν υγιές ζωικό κεφάλαιο, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει καθυστέρηση στην άρση των εμπορικών περιορισμών.

Η επόμενη μέρα και οι αποζημιώσεις

Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει κονδύλια ύψους 38,1 εκατομμυρίων ευρώ για τη στήριξη της κτηνοτροφίας της Λέσβου, με τις πληρωμές να έχουν προγραμματιστεί για το τέλος Ιουλίου 2026. Ωστόσο, οι παραγωγοί τονίζουν ότι τα χρήματα αυτά αποτελούν απλώς ένα προσωρινό «παυσίπονο» σε έναν ασθενή που χρειάζεται ριζική θεραπεία.

Χωρίς ένα ξεκάθαρο, μακροπρόθεσμο σχέδιο βιοασφάλειας και θωράκισης των συνόρων από την εισαγωγή ζωονόσων, η Λέσβος κινδυνεύει να χάσει οριστικά τον παραδοσιακό της χαρακτήρα ως ένας από τους κορυφαίους παραγωγούς γάλακτος και κρέατος στην Ελλάδα. Η δημοσιογραφική μας ομάδα θα συνεχίσει να καταγράφει τις εξελίξεις, δίνοντας φωνή στους ανθρώπους του μόχθου που παλεύουν να κρατήσουν όρθιο τον τόπο τους.

𝕏