Τα Χριστούγεννα στην Ελλάδα είναι μια γιορτή γεμάτη φως, παράδοση και ζεστασιά. Αν και το χριστουγεννιάτικο δέντρο δεν είναι «ελληνικής καταγωγής», έχει καταφέρει να ριζώσει βαθιά στην κουλτούρα μας, δημιουργώντας μια μοναδική ατμόσφαιρα σε κάθε σπίτι.
Ας δούμε την ιστορία του, τις ιδιαιτερότητες του στολισμού στη χώρα μας και πώς η παράδοση συναντά το σήμερα.
Η Ιστορία: Από το Καράβι στο Έλατο
Πριν το δέντρο καθιερωθεί σε κάθε ελληνικό σαλόνι, το κυρίαρχο σύμβολο ήταν το χριστουγεννιάτικο καραβάκι. Ως ναυτικός λαός, οι Έλληνες στόλιζαν καράβια για να τιμήσουν τους ανθρώπους της θάλασσας και να καλωσορίσουν τους ναυτικούς που επέστρεφαν στις γιορτές.
Το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο στην Ελλάδα στολίστηκε το 1833 στα ανάκτορα του Ναυπλίου από τον Βασιλιά Όθωνα. Χρειάστηκαν αρκετές δεκαετίες για να βγει από τα παλάτια και τα αριστοκρατικά σπίτια, αλλά μετά τη δεκαετία του 1950 έγινε το κέντρο του εορτασμού για κάθε ελληνική οικογένεια.
Το Τελετουργικό του Στολισμού
Στην Ελλάδα, ο στολισμός του δέντρου είναι μια ιεροτελεστία που συνήθως λαμβάνει χώρα στα τέλη Νοεμβρίου ή στις αρχές Δεκεμβρίου (συχνά κοντά στη γιορτή του Αγίου Νικολάου στις 6 Δεκεμβρίου).Τι περιλαμβάνει ένας κλασικός ελληνικός στολισμός:
- Το Έλατο: Είτε πρόκειται για φυσικό έλατο (συνήθως από τον Ταξιάρχη Χαλκιδικής) είτε για τεχνητό, η επιλογή του είναι η αρχή των πάντων.
- Τα Φώτα: Είναι το πρώτο πράγμα που τοποθετείται, συμβολίζοντας το φως της Γέννησης του Χριστού.
- Οι Μπάλες και τα Στολίδια: Συχνά βλέπουμε έναν συνδυασμό από παλιές γυάλινες μπάλες-κειμήλια και μοντέρνα στολίδια.
- Η Κορυφή: Συνήθως ένα αστέρι, που αναπαριστά το αστέρι της Βηθλεέμ, ή ένας άγγελος.
- Η Φάτνη: Κάτω από το δέντρο, οι περισσότεροι Έλληνες τοποθετούν μια αναπαράσταση της Γέννησης.
Σύγχρονες Τάσεις και Παραδόσεις
Παρόλο που ακολουθούμε τις διεθνείς τάσεις (minimal decor, ξύλινα στολίδια, μονοχρωμίες), ο ελληνικός στολισμός διατηρεί ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά:
- Το Καραβάκι δίπλα στο Δέντρο: Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μια ισχυρή τάση επιστροφής στις ρίζες, με πολλές οικογένειες και δήμους να στολίζουν και τα δύο.
- Χειροποίητα Στολίδια: Πολλά σπίτια στολίζουν το δέντρο με παραδοσιακά γλυκά (όπως κουλουράκια) ή αποξηραμένα φρούτα και κανέλες.
- Οικογενειακή Συγκέντρωση: Ο στολισμός συνοδεύεται σχεδόν πάντα από χριστουγεννιάτικη μουσική και τις πρώτες μυρωδιές από κουραμπιέδες και μελομακάρονα.
Γιατί μας αρέσει τόσο πολύ;
Το χριστουγεννιάτικο δέντρο στην Ελλάδα δεν είναι απλώς ένα διακοσμητικό στοιχείο. Είναι το σημείο όπου θα αφεθούν τα δώρα του Αϊ-Βασίλη (την παραμονή της Πρωτοχρονιάς), είναι η γωνιά που φωτίζει τις κρύες νύχτες του χειμώνα και το φόντο για τις οικογενειακές φωτογραφίες που θα μείνουν για πάντα.
Είναι η υπόσχεση της ελπίδας και της αναγέννησης, σε μια χώρα που ξέρει να γιορτάζει με την ψυχή της.
