Ο Άγιος Αθανάσιος, Πατριάρχης Αλεξανδρείας, αποτελεί μία από τις εμβληματικότερες μορφές του Χριστιανισμού. Η ζωή του υπήρξε ένας διαρκής αγώνας για την υπεράσπιση της αλήθειας, κερδίζοντας δίκαια τον τίτλο του «Μεγάλου» και του «Πατέρα της Ορθοδοξίας».
Τα Πρώτα Χρόνια και η Α’ Οικουμενική Σύνοδος
Γεννημένος στην Αλεξάνδρεια το 295 μ.Χ., ο Αθανάσιος έλαβε σπουδαία μόρφωση, αλλά η καρδιά του ήταν δοσμένη στην Εκκλησία. Σε νεαρή ηλικία, ως διάκονος ακόμη, συνόδευσε τον Επίσκοπο Αλέξανδρο στην Α’ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας (325 μ.Χ.).
Εκεί, η πνευματική του οξύτητα και η ρητορική του δεινότητα υπήρξαν καθοριστικές. Ήταν ο βασικός πολέμιος της αίρεσης του Αρείου, υποστηρίζοντας με σθένος το «ομοούσιο» του Πατρός και του Υιού, δόγμα που αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο του Συμβόλου της Πίστεως.
Ένας Βίος Γεμάτος Διώξεις και Εξορίες
Η προσήλωσή του στην Ορθοδοξία είχε βαρύ τίμημα. Κατά τη διάρκεια της 45ετούς αρχιερατείας του, ο Άγιος Αθανάσιος εξορίστηκε συνολικά πέντε φορές από διάφορους αυτοκράτορες που ευνοούσαν τον Αρειανισμό.
Πέρασε πάνω από 17 χρόνια της ζωής του στην εξορία, καταφεύγοντας συχνά στην έρημο, όπου συνδέθηκε στενά με τον Άγιο Αντώνιο, τον πατέρα του μοναχισμού. Παρά τις κακουχίες και τις συκοφαντίες, δεν λύγισε ποτέ, γι' αυτό και έμεινε στην ιστορία η φράση "Athanasius contra mundum" (Ο Αθανάσιος εναντίον του κόσμου).
Το Συγγραφικό του Έργο
Ο Άγιος Αθανάσιος δεν υπήρξε μόνο μαχητής, αλλά και σπουδαίος θεολόγος. Τα έργα του καθόρισαν τη χριστιανική διδασκαλία:
- «Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου»: Ένα από τα σημαντικότερα θεολογικά κείμενα όλων των εποχών.
- «Βίος Αντωνίου»: Το βιβλίο που έκανε γνωστό τον μοναχισμό σε όλη την Ευρώπη και επηρέασε βαθιά προσωπικότητες όπως ο Άγιος Αυγουστίνος.
Η Κληρονομιά του
Ο Άγιος Αθανάσιος κοιμήθηκε εν ειρήνη στις 2 Μαΐου 373 μ.Χ., αφήνοντας πίσω του μια Εκκλησία θωρακισμένη δογματικά. Η μνήμη του εορτάζεται στις 18 Ιανουαρίου (μαζί με τον Άγιο Κύριλλο) και στις 2 Μαΐου (ανακομιδή λειψάνων).
Σε μια εποχή πνευματικής σύγχυσης, ο Άγιος Αθανάσιος μας διδάσκει:
- Την επιμονή στις αξίες: Παρά τις αντίξοες συνθήκες, έμεινε πιστός στην αλήθεια.
- Την πνευματική ανδρεία: Δεν φοβήθηκε την εξουσία όταν αυτή ερχόταν σε σύγκρουση με τη συνείδησή του.
- Την ενότητα: Αγωνίστηκε για μια Εκκλησία ενωμένη υπό το φως της ορθής πίστης.
«Στύλος γέγονας Ορθοδοξίας, θείοις δόγμασιν υποστηρίζων την Εκκλησίαν, ιεράρχα Αθανάσιε...» (Απολυτίκιο Αγίου).
