 |
| ΦΩΤΟ:ΠΝΜ Θ/Κ Γ.Αβέρωφ |
Η Ναυμαχία της Λήμνου 18 Ιανουαρίου 1913 (5 Ιανουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ήταν η σύγκρουση που σφράγισε την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο και ανάγκασε τον οθωμανικό στόλο να αποσυρθεί οριστικά εντός των Στενών των Δαρδανελίων.
Το Ιστορικό Πλαίσιο
Κατά τη διάρκεια του Α' Βαλκανικού Πολέμου, ο ελληνικός στόλος, με επικεφαλής τον Ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, είχε καταφέρει να απελευθερώσει τα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Μετά την ήττα τους στη Ναυμαχία της Έλλης (Δεκέμβριος 1912), οι Οθωμανοί αναζητούσαν μια ευκαιρία να ανακτήσουν τον έλεγχο των θαλασσών και να σπάσουν τον αποκλεισμό των Στενών.
Η Στρατηγική Παγίδα
Οι Οθωμανοί επιχείρησαν έναν αντιπερισπασμό: έστειλαν το καταδρομικό "Χαμιντιέ" να βομβαρδίσει τη Σύρο, ελπίζοντας ότι ο Κουντουριώτης θα έστελνε το θωρηκτό "Αβέρωφ" να το καταδιώξει, αποδυναμώνοντας την κύρια ελληνική δύναμη στη Λήμνο. Ο Κουντουριώτης, ωστόσο, δεν έπεσε στην παγίδα, δηλώνοντας το περίφημο: «Πλέω μεθ' ορμής ακαθέκτου».
Η Εξέλιξη της Σύγκρουσης
Στις 18 Ιανουαρίου 1913, ο οθωμανικός στόλος εξήλθε από τα Δαρδανέλια με κατεύθυνση τη Λήμνο. Ο ελληνικός στόλος τον περίμενε ανοιχτά του Μούδρου.
- Οι Δυνάμεις: Ο ελληνικός στόλος διέθετε το θωρηκτό "Αβέρωφ", τα τρία παλαιά θωρηκτά ("Σπέτσαι", "Ύδρα", "Ψαρά") και επτά αντιτορπιλικά. Ο οθωμανικός στόλος υπερείχε αριθμητικά σε βαρέα σκάφη, διαθέτοντας τα θωρηκτά "Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα", "Τουργκούτ Ρέις" και "Μεσουντιέ".
- Η Τακτική: Για άλλη μια φορά, η ταχύτητα και η ευστοχία του "Αβέρωφ" έκριναν το αποτέλεσμα. Ο Κουντουριώτης αποσπάστηκε από τον υπόλοιπο στόλο και, εκμεταλλευόμενος την ταχύτητα του πλοίου του, "έκλεισε" τη γωνία βολής των Οθωμανών, σφυροκοπώντας τη ναυαρχίδα τους.
- Η Υποχώρηση: Μετά από τρεις ώρες ανταλλαγής πυρών, τα οθωμανικά πλοία, έχοντας υποστεί σοβαρές ζημιές και μεγάλες απώλειες σε ανθρώπινο δυναμικό, τράπηκαν σε άτακτη φυγή προς τα Στενά.
Η Σημασία της Νίκης
Η Ναυμαχία της Λήμνου δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική νίκη, αλλά μια γεωπολιτική επικράτηση:
- Κυριαρχία στο Αιγαίο: Ο οθωμανικός στόλος δεν επιχείρησε ποτέ ξανά να βγει στο Αιγαίο μέχρι το τέλος του πολέμου.
- Απελευθέρωση Νησιών: Εδραιώθηκε η κατοχή της Λέσβου, της Χίου και της Σάμου.
- Ψυχολογικό Προβάδισμα: Η αυτοπεποίθηση του Ελληνικού Ναυτικού έφτασε στο απόγειό της, ενώ το όνομα του "Αβέρωφ" έγινε θρύλος.
«Η τύχη του Αιγαίου κρίθηκε πάνω στις γέφυρες των ελληνικών πλοίων και στην ψυχή των πληρωμάτων τους.»
- Στη ναυμαχία αυτή χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά παγκοσμίως το αεροπλάνο για σκοπούς ναυτικής συνεργασίας. Ο Μιχαήλ Μουτούσης και ο Αριστείδης Μωραϊτίνης πέταξαν πάνω από τον οθωμανικό στόλο μετά τη μάχη, αναφέροντας τις θέσεις του και ρίχνοντας χειροβομβίδες.
- Το θωρηκτό "Αβέρωφ" παραμένει μέχρι σήμερα το μοναδικό πλοίο του τύπου του (θωρακισμένο καταδρομικό) που διατηρείται παγκοσμίως.
