Μυτιλήνη, 14 Σεπτεμβρίου 2026 — Με ιδιαίτερη κατάνυξη, θρησκευτική λαμπρότητα και μαζική προσέλευση κατοίκων και επισκεπτών εορτάζεται σήμερα σε ολόκληρη τη Λέσβο η δεσποτική εορτή της Υψώσεως του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού, μία από τις σημαντικότερες ημέρες του ορθόδοξου εορτολογίου.
Από τις πρώτες πρωινές ώρες, οι καμπάνες των ιερών ναών και των ιστορικών μοναστηριών του νησιού ηχούν χαρμόσυνα, σηματοδοτώντας παράλληλα για τη λεσβιακή ύπαιθρο τη μετάβαση στο φθινόπωρο και την αφετηρία της νέας καλλιεργητικής περιόδου.
Στο Επίκεντρο η Αγιάσος και το Κειμήλιο του 803 μ.Χ.
Ξεχωριστό πνευματικό βάρος αποκτά ο εορτασμός στην ορεινή Αγιάσο, στο Ιερό Προσκύνημα της Παναγίας. Σύμφωνα με την τοπική ιστορία, εκεί φυλάσσεται ο Σταυρός που περιέχει Τίμιο Ξύλο, ο οποίος μεταφέρθηκε από τα Ιεροσόλυμα το 803 μ.Χ. από τον Αγάθωνα τον Εφέσιο, μαζί με την ιστορική εικόνα της Παναγίας.
Την παραμονή και ανήμερα της εορτής, ο Σταυρός τοποθετείται στο κέντρο του Ναού για προσκύνημα, ενώ μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας μοιράζεται στους πιστούς ο καθαγιασμένος βασιλικός. Πλήθος προσκυνητών κατακλύζει τα γραφικά καλντερίμια του οικισμού, διατηρώντας μια παράδοση αιώνων.
Παράλληλα, έντονο είναι το θρησκευτικό συναίσθημα στην Ιερά Μονή Υψηλού (Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου) καθώς και σε όλες τις ενορίες του νησιού.
Τα «Σταυρολούλουδα», ο Βασιλικός και το Νέο Προζύμι
Η σημερινή ημέρα στη Λέσβο είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με πλούσια λαογραφικά έθιμα της τοπικής κοινότητας:
Τα Σταυρολούλουδα: Στα χωριά της Λέσβου οι γυναίκες ετοιμάζουν από την παραμονή μικρά ανθοδέματα και πλεγμένους σταυρούς από άνθη και πρασινάδες. Τα «σταυρολούλουδα» ευλογούνται στην Ακολουθία και τοποθετούνται στο εικονοστάσι κάθε σπιτιού.
Ο Μοσχομυριστός Βασιλικός: Σύμφωνα με την παράδοση, ο βασιλικός φυτρωμένος στο σημείο της ανεύρεσης του Σταυρού από την Αγία Ελένη συμβολίζει την ευωδία της πίστης. Οι πιστοί λαμβάνουν κλαδιά βασιλικού ως ευλογία.
Το Νέο Προζύμι: Παραδοσιακά στις αγροτικές περιοχές του νησιού, οι νοικοκυρές χρησιμοποιούν τον αγιασμένο βασιλικό της ημέρας για να «πιάσουν» το νέο προζύμι της χρονιάς χωρίς μαγιά, διατηρώντας μια ιεροτελεστία που περνά από γενιά σε γενιά.
«Του Σταυρού Σταύρωνε και Σπέρνε»: Για τους αγρότες της Λέσβου, η 14η Σεπτεμβρίου αποτελεί το ορόσημο για την προετοιμασία της γης και τη σπορά, με τις πρώτες ευλογίες στο χώμα.
