 |
| Οι στρατηγοί Γονατάς (κέντρο), Πλαστήρας (δεξιά) και ο πολιτικός σύμβουλος Γεώργιος Παπανδρέου (αριστερά). Πηγή: Wikipedia |
Το Κίνημα της 11ης Σεπτεμβρίου 1922 υπήρξε μία από τις πιο καθοριστικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, καθώς εκδηλώθηκε αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και άλλαξε ριζικά το πολιτικό σκηνικό της χώρας.
Μετά την κατάρρευση του μετώπου, τα υπολείμματα του ελληνικού στρατού κατέφυγαν στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Εκεί, οι συνταγματάρχες Νικόλαος Πλαστήρας και Στυλιανός Γονατάς, μαζί με τον αντιπλοίαρχο Δημήτριο Φωκά, σχημάτισαν Επαναστατική Επιτροπή στη Χίο και τη Λέσβο, κηρύσσοντας επανάσταση ενάντια στην κυβέρνηση των Αθηνών και τον βασιλιά Κωνσταντίνο Α'.
Οι Κύριοι Στόχοι του Κινήματος
- Παραίτηση του βασιλιά Κωνσταντίνου Α' υπέρ του διαδόχου Γεωργίου Β'.
- Άμεση διάλυση της Εθνοσυνέλευσης και διενέργεια νέων εκλογών.
- Σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης με σκοπό τη στήριξη του μετώπου της Θράκης και την αναδιοργάνωση του στρατού.
- Τιμωρία των υπευθύνων για τη Μικρασιατική Καταστροφή.
Το κίνημα επικράτησε ταχύτατα καθώς έτυχε ευρείας αποδοχής από τον στρατό και τον λαό, που ήταν συγκλονισμένοι από την τραγωδία της Μικράς Ασίας.
- Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος παραιτήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1922 και εγκατέλειψε τη χώρα.
- Σχηματίστηκε νέα κυβέρνηση υπό τον Στυλιανό Γονατά (με ισχυρή παρασκηνιακή επιρροή του Πλαστήρα).
- Οργανώθηκε η Δίκη των Έξι, η οποία οδήγησε στην εκτέλεση πέντε πολιτικών και του αρχιστράτηγου Γεωργίου Χατζηανέστη, ως υπαιτίων της καταστροφής.
- Πολλές δεκαετίες αργότερα, το 2010, ο Άρειος Πάγος έκανε δεκτή αίτηση αναψηλάφησης της δίκης και ακύρωσε την απόφαση του 1922, αθωώνοντας τους καταδικασθέντες, καθώς δεν αποδείχθηκε ότι οι κατηγορούμενοι είχαν δόλο ή ότι θέλησαν σκόπιμα να παραδώσουν εδάφη της χώρας στον εχθρό. Οι χειρισμοί τους κρίθηκαν ως πολιτικά και στρατιωτικά λάθη σε μια περίοδο πολέμου, και όχι ως συνειδητή προδοσία.
