Σαν σήμερα, στις 10 Απριλίου 1821 (Κυριακή του Πάσχα εκείνη τη χρονιά), το νησί των Ψαρών πήρε τη μεγάλη απόφαση να ενωθεί με τον Αγώνα για την ελευθερία. Ήταν το τρίτο από τα μεγάλα "ναυτικά νησιά" (μετά τις Σπέτσες και την Ύδρα) που ξεσηκώθηκε κατά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ακολουθούν τα βασικά σημεία αυτής της ιστορικής στιγμής:
Η Ύψωση της Σημαίας
Οι Ψαριανοί, με πρωτεργάτες τον Νικολή Αποστόλη και άλλους προκρίτους, συγκεντρώθηκαν στον ναό του Αγίου Νικολάου. Εκεί, μέσα σε κλίμα μεγάλης συγκίνησης, ύψωσαν την επαναστατική τους σημαία.
Τι συμβόλιζε η σημαία τους:
- Το Λευκό και το Κόκκινο: Τα χρώματα που κυριαρχούσαν.
- Ο Σταυρός: Η πίστη στον αγώνα.
- Η Άγκυρα: Η ναυτική δύναμη του νησιού.
- Η Φράση: «Ελευθερία ή Θάνατος».
Η Σημασία της Συμμετοχής των Ψαρών
Η συμβολή του νησιού ήταν καθοριστική για την έκβαση της Επανάστασης στη θάλασσα:
- Ισχυρός Στόλος: Τα Ψαρά διέθεταν δεκάδες εξοπλισμένα εμπορικά πλοία που μετατράπηκαν σε πολεμικά.
- Η Τέχνη των Πυρπολικών: Οι Ψαριανοί (με κορυφαίο τον Κωνσταντίνο Κανάρη) τελειοποίησαν τη χρήση των "μπουρλότων", των πλοίων δηλαδή που ήταν γεμάτα εκρηκτικά και προκαλούσαν τεράστιες ζημιές στον εχθρικό στόλο.
- Στρατηγική Θέση: Βρίσκονταν πολύ κοντά στις μικρασιατικές ακτές, ελέγχοντας το πέρασμα των οθωμανικών πλοίων από τα Δαρδανέλια προς το Αιγαίο.
Κορυφαίες Προσωπικότητες
Εκτός από τον Κωνσταντίνο Κανάρη, το νησί ανέδειξε σπουδαίους αγωνιστές όπως ο Δημήτριος Παπανικολής (ο πρώτος που χρησιμοποίησε με επιτυχία πυρπολικό στην Ερεσό) και ο ευεργέτης Ιωάννης Βαρβάκης.
«Τα Ψαρά δεν ήταν απλά ένα νησί, ήταν ένα από τα τρία πανίσχυρα "κάστρα" της θάλασσας που έκαναν την Επανάσταση να αντέξει στα πρώτα της δύσκολα χρόνια.»
